Kinderboek zelf uitgeven: Hoe Anna Oosterling zichzelf terugvond door een kinderboek te maken

Ze werkte jaren als tourmanager voor bekende artiesten, maar het kleine meisje dat graag knutselde en schreef was ze kwijtgeraakt. De drang om iets eigens te maken brachten haar terug, in de vorm van ‘Siggy wil surfen’, een tweetalig kinderboek over een meisje dat wil leren surfen. Dit traject van schrijven en een kinderboek zelf uitgeven kwam echter niet zomaar aanwaaien.

Op haar negentiende stapte Anna Oosterling een tourbus in. Wat volgde was een carrière vol artiesten, shows en merkstrategieën. En tegelijkertijd een stille verdwijning van het meisje dat eindeloos zat te tekenen, schrijven en knutselen.

“Op een gegeven moment haal je je diploma en dan ga je je werk doen. En in mijn geval betekende dat op mijn negentiende een tourbus instappen en ook meteen dingen gaan doen” vertelt ze in De Boekenmakers Podcast. “En dan kom je in één keer in een soort werkwereld. En dan merkte ik achteraf dat ik heel veel van eigenlijk dat kleine meisje, dat gewoon dingen wilde maken en daar zich helemaal in kon verliezen, dat dat een beetje kwijtgeraakt was.”

Wat volgde was een aaneenschakeling van life events: een nieuw huis, coronatijd, een intensieve baan in het onderwijs en een perinatale depressie. Het liep mis.

Eén uur per dag, voor jezelf

Haar praktijkondersteuner stelde haar een simpele vraag: “zijn er ook dingen die je doet die je energie geven?” Anna kon niets noemen. Alles draaide om verplichtingen. Het advies dat volgde was even simpel als ingrijpend: gebruik dat ene uur dat je belastbaar bent op een dag niet voor die studie die nog af moest, maar voor iets wat je oplaadt.

Anna koos voor schrijven. Ze wandelde naar de duinen, ging bij een strandtent zitten, en begon te creëren. Langzaam. In kleine stukjes.

Uit die wandelingen langs zee groeide een idee: een kinderboek over een meisje dat wil leren surfen. Tweetalig: Nederlands én Engels. Omdraaibaar, zodat beide versies in hetzelfde boek zitten. Met illustraties die meer naar kunst neigen dan naar de typisch realistische plaatjes in kinderboeken. En verborgen zoekfiguurtjes voor de kinderen die liever spelen dan luisteren.

“Ik kreeg echt weer dat kleine meisje terug. Dat was het stukje van de oorsprong van het boek.”

Het proces als heling

Siggy wil surfen is niet alleen een boek over surfen. Het is een boek over volhouden zonder jezelf te verliezen. De drie objecten in het verhaal (de vuurtoren, de boei en de golfbreker) leren de hoofdpersoon elk een les die parallel loopt aan hun functie. De vuurtoren kijkt ver uit en leert haar welke golf te kiezen. De boei beweegt mee met het water en leert haar niet tegen de golven in te gaan. De golfbreker krijgt elke dag water over zich heen en leert haar om door te zetten.

Het zijn lessen die Anna zelf ook leerde tijdens het schrijfproces. Ze werkte met een schrijfcoach, vroeg feedback aan een redacteur, en liet het boek voorlezen door een kring van ouders uit het onderwijs, de kinderopvang en de surfsport. Elk commentaar was vroeger een aanval op haar gevoel, haar persoon. Naarmate het schrijven vorderde, kon ze feedback uit haar omgeving steeds beter verwerken.

“Het jonge meisje hiervoor, vond dat echt heel moeilijk. Want dat betekende dat ik ik iets niet goed gedaan had. En dan was ik dus niet goed. […] Dat stukje heling ging ook echt over: wat je doet, niet alleen maar vereenzelvigen met wie je bent. Maar dat was niet een ja, dat was niet gezond, maar dat zat hier van binnen wel.”

Het proces dat Anna doorliep was op momenten confronterend, maar de persoonlijke ontwikkeling van het van je af zetten wat mensen over je creatieve werk kunnen zeggen, was een enorme stap in het vinden van meer rust en tevredenheid over haar werk.

Kinderboek zelf uitgeven is meer dan een boek drukken

Anna koos ervoor het boek in eigen beheer uit te geven, onder haar eigen uitgeverij Stroobos. Geen grote uitgever die mee zou beslissen over de illustrator, het formaat of de kleur van het schutblad. Puur haar eigen artistieke visie.

Maar zelfuitgeven is een vak apart. Ze leerde over ISBN-codes, vaste boekenprijs, Centraal Boekhuis, de marges die boekwinkels vragen (tot 42%), de kostprijsberekening bij verschillende oplagen, het inrichten van een webshop, het inpakken van brievenbusdozen, en het vinden van een PostNL-punt dat niet uit de wijk was verdwenen.

Ze begon met een crowdfunding; niet om het boek voor te verkopen, maar om draagvlak te toetsen en mensen mee te nemen in het proces. Honderd mensen doneerden. Een half jaar na verschijning was de eerste druk van 250 exemplaren uitverkocht.

De boekpresentatie was geen lezing in een boekenwinkel, maar een evenement op het strand in Scheveningen, compleet met een mini-surfles op het droge, gebaseerd op de drie lessen uit het boek. Kinderen lagen op hun buik te peddelen. De zon scheen. En Anna las voor met een zelfgemaakt kamishibai-theater: een Japanse houten kist met de illustraties als losse platen.

“Ik wil gewoon binnenlopen bij de Paagman en mijn boek daar zien liggen. Dat is dan toch ook een beetje die droom die je hebt.

Van facilitator naar maker

Wat Anna benadrukt, is hoe lang ze zichzelf niet als maker zag. Ze ondersteunde jarenlang anderen (artiesten zoals Chef’ Special en Typhoon, klassen, teams) maar erkende haar eigen creativiteit niet als zodanig. Het schrijven van Siggy wil surfen was ook het terugvinden van een artistieke identiteit. “Ik herkende mezelf helemaal niet als maker of als iemand die creëerde. Ik zag mezelf als facilitator. Maar je hebt die maker heel lang weggestopt, en dit proces was echt weer durven die maker te zijn.”

Inmiddels werkt ze aan een fantasy-verhaal voor jongeren, tekent ze de illustraties zelf, en denkt ze na over een reeks tweetalige kinderboeken — met elke keer een andere kunstenaar. Misschien met een uitgever. Misschien niet. Maar in haar eigen tempo, op haar eigen manier. “Ik merk dat ik daar gewoon heel veel plezier aan beleef. En dat is iets wat ik in dit proces van dit boek heel erg geleerd heb: het ook echt doen omdat ik het leuk vind, niet omdat ik iets wil uitbrengen.”

Dit artikel is gebaseerd op aflevering 4 van De Boekenmakers Podcast met Anna Oosterling. Wil je het hele gesprek terugkijken? Deze hele aflevering staat op YouTube of kan je luisteren op Spotify en Apple Podcast.